فارسی

Komala

Kurdistan Organization of Communist Party of Iran

ئاکامەکانی هێرشی نوێی تورکییە بۆسەر کوردستانی سووریە
شەممە ۲۱-۰۳-۱۴۰۱   |  11-06-2022

لەماوەی یەک دوو حەفتەی ڕابردوودا دەوڵەتی تورکییە هەڕەشە و کردەوەی شەڕەنگێزانەی بەرینی بەئامانجی درێژەدان بە سیاسەتی فاشیستی و داگیرکەرانەی چەند ساڵی ڕابردووی دژبە خەڵکی کوردستانی سووریە ئەنجام داوە. دوو حەفتە پێش ئێستا لە کۆتاییەکانی مانگی مەیدا ئەردۆغان ڕایگەیاند کە: “بە زوویی هێرشی نیزامیی نوێ بۆسەر باکووری سووریە دەست پێدەکات”. ناوبراو ئامانجی ئەم هێرشیەی پەرەپێدانی ناوچەی بەناو “ئەمن” لە ڕاستای سنوور و لە قووڵایی ٣٠ کیلۆمیتری خاکی سووریە بەئامانجی داگیرکردنی شارەکانی “تەلڕەفعەت”، “مێنبج”، “عەین عیسا” و ناوچەکانی باشووری کوبانی لە باکووری ڕۆژهەڵاتی سووریە پێناسە کرد. لەم پێوەندەدا ڕۆژی سێشەممە ١٧ی جۆزەردان، بەدوای دانیشتنی کابینەی تورکییە، “خلووسی ئاکار”، وەزیری بەرگریی تورکییە وێڕای تەئکید لەسەر بڕیاری دەوڵەت بۆ هێرشی نیزامی بۆسەر “ڕۆژاوا” وتی: ئەگەر کاتی هێرشەکە بێت هەر کارێک کە پێویست بێت ئەنجام دەدرێت. هەموو کردەوە و چالاکییەکانی ئێمە بەپێی یاسا و پێوەرە نێودەوڵەتییەکانە”. ناوبراو هەمان ڕۆژ لە گفتگۆ لەگەڵ وەزیری ڕووسیە وتی: “بێگومان وڵامی ئەو هەوڵانە دەدرێتەوە کە بە ئامانجی تێکدانی “سەقامگیریی” باکووری سووریە ئەنجام دەدرێت”.
ئەردۆغان و باقیی بەرپرسانی دەوڵەتەکەی لە حاڵێکدا باس لە تێکچوونی سەقامگیریی کوردستانی سووریەی ژێر کۆنتڕۆڵی ئیدارەی خۆبەڕێوەبەریی “ڕۆژاوا” و “یەکینەکانی پاراستنی گەل”(یەپەگە) دەکەن، کە دەوڵەتی تورکییە خۆی هۆکاریی سەرەکیی ناسەقامگیریی ئەم ناوچەیە بووە. دوو ساڵ دوای شکستی سەرشۆڕانەی داعش و باقیی گرووپە ئیسلامی و بەکرێگیراوەکان لە ساڵی ١٣٩٣ بۆ داگیرکردنی کۆبانی، بە بیانووی حزووری “پەکەکە”، لە عەمەلیاتێکی نیزامیی بەرین و جەنایەتکارانەدا، عەفرین و ناوچەکانی دیکەی کوردستانی سووریەیان داگیر کرد و سوبات و ئەمنییەتی خەڵکیان لەناوبرد. ئەوان لە حاڵێکدا ئیدیعای ئەوە دەکەن کە هێرش و داگیرکاریی تورکییە بەپێی پێوەرە نێودەوڵەتییەکانە، کە بەم هێرشە وەحشیانەیان سەدان کەسیان کوشتووە و هەزاران ئینسانیان بریندار کردووە و سەدان هەزاری تریشیان لە خەڵکی ناوچەکە ئاوارە کردووە. لەماوەی شەش ساڵ داگیرکردنی ئەو ناوچانەشدا جەنایاتی بێ ئەژماریان دەرحەق بە خەڵکی زەحمەتکێش و ستەملێکراو ئەنجام داوە. هەتا ئێستاش ماڵ و ئەملاک و باغی خەڵکیان داگیر کردووە و خستوویانەتە ئیختیار گرووپە فاشیست و تیرۆریستە ئیسلامییە بەکرێگیراوەکانەوە. ئەمواڵی خەڵکیان دزیوە و تاڵانیان کردوون. دەوڵەتی تورکییە بە ئاوارەکردنی خەڵکی کوردستان و هێنانی کەسانی نزیک بە خۆیان لە نەتەوەکانی تر، دەستی دایە گۆڕینی دیموگرافیی ناوچەکە، کە کردەوەیەکی یەکجار شۆڤێنیسیتیی و دژە ئینسانییە و پێشلێکردنی سەرەتاییترین مافی ئینسانیی خەڵک بەئەژمار دێت. دەوڵەتی تورکییە سەرەڕای ڕۆژاوا لە ناوچەی هەرێمی کوردستانی عێراقیش هەمان سیاسەتی داگیرکاری و دەستدرێژیی بەبیانووی شەڕ لەگەڵ هێزەکانی “پەکەکە” بەکردەوە دەرهێناوە و لە هێندێک شوێن تا قووڵایی زیاتر لە ٣٠ کیلۆمیتر هاتووەتە ناو خاکی هەرێمەوە و پایەگاکانی لەوێ دامەزراندووە و ڕۆژانە شارۆچکە و گوندەکان بۆمباران دەکات. لە وەها باروودۆخێکدا کاربەدەستانی دەوڵەتی تورکییە بێشەرمانە ئیدیعای ئەوە دەکەن کە پێورەکانی مافی مرۆڤ لەبەرچاو دەگرن و ڕێز لە حاکمییەتی وڵاتانی سووریە و عێراق دەگرن.
ئەردۆغان لە ئێستادا دەیهەوێ بە کەڵک وەرگرتن لەوەیکە پووتین لە شەڕی ئۆکرایندا کەوتووەتە مەزیقەوە، لەگەڵی دەست بداتە موعامەلەیەکی قیزەونی دیکە. ناوبراو بەنیازە لە بری هاوکاری لەگەڵ ڕووسیە لە بواری سڕینەوەی مینی لێوارئاوی “ئۆدیسا”، بەئامانجی هەموارکردنی مەسیری هێرش بۆسەر ئۆکراین لە دەریای ڕەشەوە، چرای سەوزی هێرش بۆسەر کوردستان لە پوتین وەربگرێت. ئەگەرچی وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ڕووسیە حەفتەی ڕابردوو سەبارەت بە ئەگەری هێرشی نیزامیی تورکییە بۆسەر سووریە، هۆشداری بە ئەردۆغان دابوو تا لە هەرجۆرە کردەوەیەک کە دەبێتە هۆی مەترسیداربوونی باروودۆخی سووریە خۆبەدوور بگرێت. بەڵام سەرەڕای بوونی ناکۆیی لەگەڵ تورکییە، لە بابەت سووریەوە، ڕۆژی چوارشەممە ١٨ی جۆزەردان سێرگێی لاورۆف وەزیری دەرەوەی ڕووسیە بۆ وتووێژ و موعامەلە لەگەڵ ئەردۆغان چوو بۆ ئانکارا. هەر لەم پێوەندەدا وتەبێژی وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکاش ڕایگەیاند کە هەرجۆرە عەمەلیاتێکی نیزامی نوێی تورکییە لە سووریە “سەقامگیریی ناوچە”کە زیاتر لاواز دەکات و دواهاتی لێدەکەوێتەوە.
لەلایەکی دیکەوە یەکینەکانی پاراستنی گەل “یەپەگە”، کە هێزی سەرەکیی “هێزەکانی دیمۆکراتیکی سووریە”ن، خەریکی ئامادەکاری بۆ ڕووبەڕوو بوونەوە لەگەڵ هێرشی تورکییەن و وێدەچێت لەگەڵ دەوڵەتی بەشار ئەسەدیش لە هاوئاهەنگیدا بن. ڕۆژی یەکشەممە هەواڵنێریی ڕوویتێرز لەسەر زاری مەزڵووم عەبدی فەرماندەی ئەم هێزانە ڕایگەیاند کە ئەوان ئامادەن بەرەنگاری هێرشەکانی دەوڵەتی تورکییە ببنەوە و داوای لە دەوڵەتی سووریە کردووە تا سیستمی بەرگریی هەوایی خۆی دژبە هێرشی ئاسمانی تورکییە لە باکووری سووریە وەکار بخات. مەزڵووم عەبدی چەند ڕۆژ پێشتریش وتبووی کە: “ڕووسیە زەمانەتی داوە کە عەمەلیاتی نیزامیی نوێی تورکییە لە باکووری سووریە تەحەمول ناکات”. دەوڵەتی سووریەش حەفتەی ڕابردوو بە بڵاوکردنەوەی بەیانییەیەک کردەوەی دوژمنانەی ئەم دوایانەی تورکییە لە باکووری سووریەی مەحکووم کرد و بە پێشێلکردنی دەسەڵاتدارییەتیی خۆی و یاسا نێودەوڵەتییەکان پێناسەی کرد. لەمبارەوە ڕۆژنامەی “الوطن”ی سەربە دەوڵەتی سووریە تەئکیدی کرد کە دەوڵەت لە وڵام بە کردەوەی نیزامیی تورکییە، تانک و چەکی قورسی لە باکووری ڕەقە لە نزیک سنووری تورکییە جێگیر کردووە.
بەڵام لە باروودۆخێکدا کە تورکییە لەگەڵ قەیرانی قووڵی ئابووری بەرەوڕوویە، بەهای لیری تورکییە بەردەوام لە حاڵی هاتنەخوارەوە دایە، هەژاری و بێکاری لە تورکییە بەشێوەی بەرچاو پەرەی سەندووە و دژایەتیی بەرین لەئاستی گشتیدا لەگەڵ عەمەلیاتی نیزامیی دەوڵەتی تورکییە دەکرێت، دەستپێکردنی شەڕێکی تر و ئاوارەبوونی زیاتری خەڵک، نەتەنیا بۆ ئەردۆغان نابێتە سەرکەوتن بەڵکوو شکستێکی تری بەدواوە دەبێت. هێرشی نیزامیی دەوڵەتی تورکییە بۆسەر کوردستان، بەپێچەوانەی لێکدانەوەکانی ئەردۆغان و کەڵک وەرگرتنی تەبلیغاتی بۆ هەڵبژاردنەکانی پەرلەمان و سەرۆک کۆمار لە ساڵی داهاتوودا، نەتەنیا قازانجێکی لێ ناکەوێتەوە بەڵکوو لەوانەیە تورکییە لە چنگ سیاسەتی شەڕەنگێزانە و زێدەخوازانەی ئەردۆغانیش نەجات بدات.