فارسی

Komala

Kurdistan Organization of Communist Party of Iran

گەڵاڵەی بوودجەی ١٤٠٤ی کابینەی پزیشکیان، گەڵاڵەی بوودجەی شەڕ
هەینی ۰۴-۰۸-۱۴۰۳   |  25-10-2024

ڕۆژی سێشەممە یەکی مانگی خەزەڵوەر مەسعوود پزیشکیان چووە مەجلیس تا گەڵاڵەی بوودجەی کابینەکەی بداتە مەجلیس. ئەو بە ئاگاداربوون لە ڕێژەی بێوێنەی کەسری بوودجە و ئەولەویەتەکانی، وە بۆ ئەوەیکە لەلایەن نوێنەرانەوە نەخرێتە ژێر پرسیارەوە، هاوشێوەی سەردەمی ناساندنی ئەندامانی کابینەکەی، دەستبەجێ ڕایگەیاند کە “سەبارەت بە بوودجەبەندیی ئەم گەڵاڵەیە لەگەڵ مەقامی ڕەهبەری گفتوگۆ کراوە و ئامۆژگاری پێویستی لێوەرگرتووە”. هەر لەم پەیوەندییەدا فاتمە موهاجرانی وتەبێژی دەوڵەتی پزیشکیانیش ڕۆژی چوارشەممە ٢٥ی مانگی ڕەزبەر لە وڵام بە ناڕەزایەتی و خواستی کرێکارانی خانەنشینکراو لە وتارێکی فریوکارانە و بێشەرمانەدا وتبووی: ”دەستی خانەنشینان، پەرستاران، موعەلیمان و گەنمکاران ماچ دەکەین. ناڕەزایەتییەکانیان ڕەوایە. بەڵام ئەوان دەبێ بار بە ئەندازە بخەنە سەر شانی دەوڵەت. بوودجەی ئێمە سنووردارە و دەبێ پەرداختەکان ئەولەویەتبەندی بکەین”.

بە ئیعترافی وتەبێژی دەوڵەتی پزیشکیان و بەسەرەنجدان بە ئەرقامی ڕاگەیەندراوی ئەم گەڵاڵەیە، ئەولەویەتی حکوومەتی دیکتاتۆری کۆماری ئیسلامی، نە دابینکردنی ژیان و گوزەرانی کرێکاران، خانەنشینان، پەرستاران، موعەلیمان و توێژە هەژار و زەحمەتکێشەکانی کۆمەڵگا، بەڵکوو بەهێزکردن و دابینکردنی بوودجەی ناوەندەکانی سەرکوت و کۆنەپەرستییە بەئامانجی ڕاگرتنی حکوومەتی ئیسلامی. ڕژیمی ئیسلامی بەنیازە دابینکردنی بوودجەی ئەم ناوەندانەش بە داسەپاندنی هەژاری و نەهامەتیی زیاتر بەسەر ژیان و گوزەرانی کرێکاران دابین بکات. پزیشکیان لە وتارەکەیدا لە مەجلیس لە کاتی ڕوونکردنەوەی گەڵاڵەی بوودجەی ساڵی ١٤٠٤، بۆ بەلاڕێدابردن و خۆدزینەوە لە تەوزیحی وردەکاریی بوودجە، باسی یارانەی سووتەمەنی و قیمەتی بێنزینی هێنایە گۆڕێ و وتی: ”دوایین نرخی بێنزین بە بێ لەبەرچاوگرتنی بەهای بەرهەمهێنانی، لیتری ٨ هەزار تمەن و قیمەتی هەر لیتر بێنزینی هاوردەکراو ٣٠ بۆ ٤٠ هەزار تمەنەوە. کام مەنتق قەبووڵ دەکات دەوڵەت کە پووڵی گەنم، دەرمان، و حەقی خانەنشینانی نییە، بێنزینی ٥٠ هەزار تمەنی بە ١٠ هەزار بفرۆشێ”. ئەم وتانەی پزیشکیان پێشەکییەکە بۆ ڕاگەیاندنی گرانبوونی نرخی بێنزین لەژێرناوی “تەعدیلی نیزامی ئەرزی و یارانەی سووخت”دا.

بەڵام پزیشکیان بەسەرەنجدان بە ئاکامی گران کردنی ٢٠٠%ی بێنزین لە مانگی بەفرانباری ١٣٩٨، کە بوو بە چەخماخەیەک بۆ سەرهەڵدانی ئاخێزێکی سەرتاسەری لەدژی گشت ڕژیمی ئیسلامی، لەبیریشی نەچوو کە بڵێ: ”زۆربەی ئابووریناسان پەیڕەوی لە چاکسازیی هەنگاو بە هەنگاو دەکەن و ڕەفتاری شۆکهێنەر لە ئابووریدا ناگرنەبەر”. بەلەبەرچاوگرتنی ئەم لێدوانە و وتەکانی پێشووی محەممەد ڕەزا عارف جێگری پزیشکیان و ناسر هیمەتی وەزیری ئابوورییەکەی سەبارەت بە مەترسیی بردنەسەری شۆکی نرخی بێنزین و ئەوەیکە کۆمەڵگا توانا و تەحەمولی شۆکی گرانیی بێنزینی نییە، پێدەچێت کابینەی پزیشکیان لە ساڵی داهاتوودا بە شێنەیی و لە چەند قۆناغدا یان بە قەولی عارف “غەیری عەجوولانە” نرخی بێنزین زیاد بکات.

پزیشکیان لە بەشێکی تر لە وتەکانی سەبارەت بە گەڵاڵەی بوودجە دانی بەوە دانا کە بەهێزکردنی بواری بەرگری یەکێک لە ئەولەویەتە سەرەکییەکانی دەوڵەت لە ساڵی داهاتوودایە و لە ئەرقامی بوودجەدا لەبەرچاوگیراوە. لەم گەڵاڵەیەدا ١٣ هەزار ملیارد تمەن بە بوودجەی هێزە ئینتزامیەکان زیاد کراوە کە قەرارە لەڕێگەی تەحویلی نەوتی خامەوە دابین بکرێت. پێویستە بوترێ کە دەوڵەتی ڕەئیسیی قاتڵ لە بوودجەی ساڵی ١٤٠٣دا بڕی ١١٨ هەزار ملیارد تمەنی لە سەرچاوە گشتییەکان بۆ سەرکوتی خەڵک بۆ هێزە ئینتزامییەکان تەرخان کردبوو کە لەچاو ساڵی پێشتری یەک و نیو بەرابەر زیادی کردبوو. سەرچاوە داراییەکانی فەرماندەیی ئینتزامی کۆماری ئیسلامی بە مەبەستی سەرکوتی ناڕەزایەتییەکانی ئێستا گەیشتووەتە باڵاترین ئاستی خۆی لەماوەی یەک دەیەی ڕابردوودا. هەڵبەت ئەمە جیا لە هەزینە بەرینەکانی سپای پاسداران و جیا لە بوودجەی تایبەتی دەیان ملیارد دۆلاری بۆ بەڕێوەبردنی ستراتێژی ژئوپۆلیتیکیی حکوومەتی ئیسلامی و دایبنکردنی بواری ماڵی و نیزامی گرووپە تیرۆریستەکانی سەر بە ڕژیمە کە بە “میحوەری موقاومەت” پێناسەیان دەکات. لە ڕوانگەی کۆماری ئیسلامییەوە نە دابینکردنی ژیان و گوزەرانی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێشی کۆمەڵگا، بەڵکوو بەهێزکردنی بۆنیەی دیفاعی و تەرخانکردنی بوودجەی بەرین بۆ درێژەی ستراتێژی شکستخواردووی “شەڕی پێشگرانە” لە ئەولەویەت دایە.

ڕۆژی سێشەممە یەکی مانگی خەزەڵوەر میدیاکانی حکوومەت سەبارەت بەم گەڵاڵەی بوودجەیە ڕایانگەیاند کە زەریبی حقووقی گرووپە جۆراوجۆرەکان لە ساڵی داهاتوودا ٢٠% زیاد دەکرێت. واتە لانیکەمی حەقدەستی کرێکاران و باقیی کارمەندانی دەوڵەت کە ئێستا ١١ ملیۆنە، بە چوونەسەری ٢٠% دەگاتە ١٣ ملیۆن و ٢٠٠ هەزار تمەن. وە کابینەی پزیشکیان هەوڵ دەدات هەر ئەم ڕێژەیە لە بردنەسەری حەقدەست لە کۆبوونەوەی بەناو شۆرای باڵای کاردا پەسند بکات. ئەوە لە کاتێکدایە کە بەسەرەنجدان بە قەیرانی قووڵی سەرمایەداریی ئێران و ئاکامی ستراتێژی شەڕخوازانەی ڕژیم، لەماوەی یەک حەفتەدا نرخی هەر دۆلاری ئەمریکا، کە بەکردەوە بووەتە بنەمای دیاریکردنی نرخی کاڵاکان لە کۆمەڵگادا، لە ٦٠ هەزار تمەنەوە بۆ ٦٧ هەزار تمەن بەرز بووەتەوە. کەوابوو بردنەسەری ٢٠ لەسەدیی حەقدەست کە کابینەی پزیشکیان بۆ ساڵی داهاتوو لەبەرچاوی گرتووە، لەگەڵ ماددەی ٤١ی یاسای درۆینەی کاری خودی ڕژیمیش ناتەبایە. ئەم ماددەیە دەڵێ: ”ڕێژەی زیادکردنی حەقدەست دەبێ بەپێی ڕێژەی تەوەرۆم و هەزینەی سەبەدی مەعیشەتی بنەماڵەیەکی کرێکاری دیاری بکرێت”. لە کاتێکدا کە ڕێژەی تەوەرۆم گەیشتووەتە سەرووی ٥٠% و هەزینەی سەبەدی مەعیشەتی مانگانەی بنەماڵەیەکی کرێکاری لە ٣٧ ملیۆن تێپەڕیوە، زیادکردنی دوو ملیۆن و ٢٠٠ هەزار تمەن بە لانیکەمی حەقدەست، داسەپاندنی هەژاری و برسیەتیی زیاتر بەسەر ژیان و گوزەرانی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێشی کۆمەڵگایە. ئەمە ئەو کڵاوەیە کە پزیشکیانی خزمەتکاری ولایەت دەیهەوێ لەژێرناوی باشترکردنی حقووقی خانەنشینان، لەسەری ئەوانیشی بکات.

بەڵام کرێکاران، پەرستاران، موعەلیمان، خانەنشینان و توێژە زەحمەتکێشەکانی دیکەی کۆمەڵگا نە فریوی وادە و بەڵێنی درۆینەی حکوومەتی ئیسلامی دەخۆن و نە بە هەڕەشەی دەزگا سەرکوتگەرەکانی کۆماری ئیسلامی چاوترسێن دەبن. لەم پەیوەندییەدا کەناڵی تێلێگڕامی ڕێکخراوی “ئیتحادی خانەنشینان” ڕایگەیاند کە زیادکردنی ٢٠% و بڕێکی بێ بایەخ لەژێرناوی مابه‌التفاوت لە گەڵاڵەی بوودجەدا لە بەرامبەر چوونەسەری ٥٠ یان ٦٠ لەسەدی وە تەنانەت زیاتری نرخی کاڵاکان، هیچ واتایەکی نییە بێجگەلە هەژارتربوونی هەژارەکان و هیچ گۆڕانێک لە ژیانی کرێکاران و کارمەندانی لەسەرکار و خانەنشین پێکناهێنێت. ڕوون بووەوە کە وادە و بەڵێنی یەک لەدوای یەکی پزیشکیان سەبارەت بە باشترکردنی دۆخی خانەنشینان، تەنیا درۆیەکە و هیچی تر. ”دەوڵەت هیچ بەرنامەیەکی بۆ پێکهێنانی ئاڵوگۆڕی بنەڕەتی لە ئابووریی ئێراندا نییە”.

گەڵاڵەی بوودجەی ساڵی ١٤٠٤ “گەڵاڵەی بوودجەی بەهێزکردنی بۆنیەی دیفاعی” گەڵاڵەیەکی جەنگییە بۆ داسەپاندنی هەژاری و فەلاکەتی زیاتر بەسەر کرێکاران، موعەلیمان، پەرستاران، خانەنشینان و توێژە بەشمەینەتەکانی دیکەی کۆمەڵگا. کابینەی پزیشکیان لەژێرناوی بەهێزکردنی بۆنیەی دیفاعیدا، بەر لە داگیرسانی شەڕێکی ڕاستەوخۆ و گشتگیر، هەوڵ دەدات بوودجەبەندیی جەنگی بەسەر کۆمەڵگادا بسەپێنێت. دەیهەوێ هەزینەی هاویشتنی مووشەکی بالستیک و درۆن بەرەو ئیسرائیل لەڕێگەی هێرش بۆسەر ژیان و گوزەرانی جەماوەری کرێکار و زەحمەتکێش پەرداخت بکات. ئەم هێرشە بەرنامەڕێژیکراوەی کابینەی پزیشکیان بۆسەر ژیان و مەعیشەتی بنەماڵە کرێکار و زەحمەتکێشەکانی کۆمەڵگا پێویستە لەڕێگەی گەشەپێدانی مانگرتنی ڕێکخراوی کرێکاران و ناڕەزایەتیی توێژەکانی دیکەی کۆمەڵگا وڵام بدرێتەوە.