
لەماوەی حەفتەکانی ڕابردوودا شەپۆلێکی بەرین لە دەسگیریی چالاکانی کرێکاری، مامۆستایان، ژنان، نووسەران و هونەرمەندان و خوێندکاران وەڕێکەوتووە. ڕەزا شەهابی ئەندامی هەیئەتی بەڕێوەبەریی سەندیکای واحید سەرەڕای پێویستیی بەپەلەی بە دەرمان لە دەرەوەی زیندان، دوای چل و دوو ڕۆژ مانگرتن لە خواردن و سەرەڕای کۆتایی بازجووییەکەی، بۆ چوارەمین مانگ لە زنیدانی ئێڤیندا هەروا بیلاتەکلیف ڕاگیراوە. حەسەن سەعیدی چالاکی سەندیکای واحید دوای دەستبەسەرکران و بازجویی درێژماوە و بەردەوام و سی و نۆ ڕۆژ مانگرتن لە خواردن و سەرەڕای دوایین دیفاعی لە ڕێکەوتی ٧ی خەرمانان، هەروا لە زینداندا ڕاگیراوە. ئارەش گەنجی، وەرگێڕ و ئەندامی هەیئەتی بەڕێوەبەریی ناوەندی نووسەران لە ڕۆژی چوارشەممە ٩ی خەرمانان لە زیندانی ئێڤینەوە بۆ زیندانی ڕەجایی شاری کەرەج ڕاگوێزرا. ناوبراو بەتۆمەتی “کۆبوونەوە و تەبانی” بە یەک ساڵ، بەتۆمەتی “هەوڵدان دژبە ئەمنییەتی میللی” بە پێنج ساڵ و بە تۆمەتی “تەبلیغ دژبە نیزام” بە پێنج ساڵ و سەرجەم بە یازدە ساڵ حەبسی تەعزیری مەحکووم کرا. عەلیرەزا سەقەفی چالاکی کرێکاری دەورانی مەحکوومییەتی یەک ساڵەی خۆی لە زیندانی کەچوویی کەرەج تێدەپەڕێنێت و ئەوەش لە حاڵێکدایە کە لەبواری تەندرووستییەوە کێشەی جیددی هەیە و لە مەرەخەسیی دەرمانی بێبەری کراوە. کەیوان مۆهتەدیی نووسەر هەروا بیلاتەکلیف لە زینداندا ڕاگیراوە. ئیسماعیل محەممەدپوور، بەندکراوی سیاسیی خەڵکی پیرانشار کە دەورانی مەحکوومییەتی خۆی لە زیندانی نەغەدەدا تێپەڕ دەکات، سەرەڕای نەخۆشیی قەلبی لە دەستڕاگەیشتنی بە ئیمکاناتی پزیشکی و ڕاگواستنی بۆ ناوەندە دەرمانییەکان بێبەری کراوە. ئەمانە بەگشتی چەند نموونەن لە باروودۆخی زیندانییانی سیاسی کە لە بەندیخانەکانی ڕێژیمدا ڕاگیراون. هەر ئەم بابەتەش بووەتە هۆی ئەوەیکە شۆرا و ڕێکخراوە سەربەخۆکان بە دەرکردنی بەیاننامەی ناڕەزایەتی خوازیاری ئازادیی ئەم بەندکراوانە بن. سەندیکای واحید “وێڕای سپاس و پێزانین بۆ کرێکاران و ڕێکخراوەکانی سەربەخۆی کرێکاران و مامۆستایان لە سەرانسەری ئێران و لە ئاستی نێونەتەوەییدا، داوای لە سەرجەم هەڵسووڕاوانی کرێکاری، چالاکانی پیشەیی و پشتیوانانی بزووتنەوەی کرێکاری کرد کە بەرامبەر بەم زوڵمە ئاشکرایە دەرحەق بە کرێکاران و مامۆستایان و جەماوەری بەشمەینەتی کۆمەڵگە بەردەوام و زیاتر لە ڕابردوو دەنگی کرێکاران و مامۆستایانی بەندکراو بن. ئێمە بۆ جارێکی تر دەیڵێینەوە کە هیچ ئاستێک لە زوڵم و زۆروێژی ناتوانێ ئێرادەی ئازادیخوازی و دادخوازیی چالاکانی بەندکراو تێکبشکێنێت. داخوازی دەربڕین تاوان نییە. پێکهێنانی ڕێکخراوی سەربەخۆی کرێکاری تاوان نییە و بە تاکەکانیش سنووردار نابێت و بە تۆڵە سەندنەوە لە چالاکانی کرێکاران و مامۆستایانی بەندکراو کۆتایی پێ نایەت”.
شۆرای هاوئاهەنگیی مامۆستایان لە بەیاننامەی ناڕەزایەتیی خۆیدا دەنووسێت: “دەسەڵاتداران بە ڕووی هەر ئەندێشە و دەنگێکی مافخوازانەدا شمشیر دەکێشن تا نیشانی بدەن کە لە جیات چارەسەرکردنی کێشەکانی کۆمەڵگە، هەروا وشیاری کۆمەڵگە و پەرەپێدەرانی وشیاری سەرکوت دەکەن. لە حاڵێکدا کە ٤ مانگ بەسەر دەستبەسەرکرانی کاتیی ڕەسووڵ بۆداقی، محەممەد حەبیبی و جەعفەر ئیبراهیمیدا تێدەپەڕێت، بەپێچەوانەی یاسا هەروا لە زینداندا ڕاگیراون. ڕەسووڵ بۆداقی هێستا بۆ بەندی گشتی ڕانەگوێزراوە و لە ژووری تاکەکەسی دایە. هاشم خاستار، سەرەڕای نەخۆشی لە چوارەمین ساڵی زیندانیەکەیدا، لە دەستڕاگەیشتنی بە دەرمان و پەیوەندیی تەلەفونی بێبەری کراوە. ئیسماعیل عەبدی دوای شەش ساڵ زیندانی زاڵمانە زیاتر لە دوو ساڵە کە زیندانی دووهەمی خۆی لە کەچوویی کەرەج تێدەپەڕێنێت. جەواد لەعل محەممەدی و محەممەد حسێن سێپێهری لە وەکیل ئابادی مەشهەد و مێهدی فەتحی لە زیندانی عادڵ ئابادی شیرازدا زیندانین”. کاناڵی تێلێگرامیی شۆرا وێڕای بڵاوکردنەوەی ناوی ڕەسووڵ بۆداقی، جەعفەر ئیبراهیمی، محەممەد حەبیبی، سارا سیاه پووش، ناهید شیرپیشە، مێهدی فەتحی، ناهید فەتحعەلیان، زەینەب هەمرەنگ، مەعسوومە عەسگەری پوور، ئیسماعیل عەبدی، هاشم خاستار، جەواد لەعل محەممەدی، محەممەد حسێن سێپێهری نووسیویەتی کە “ئێمە هەرگیز خامۆش نابین”. و ئەوەش تەنیا یەک ئیدیعا نەبووە بەڵکوو بەیانی یەک واقعییەتە، هەرچەند لێرە و لەوێ ڕێژیم بە تاکتیکی ئازادکردنی کاتی بە وەسیقەی چەند ملیۆنیی و بە بەندکێشانی دووبارەیان هەروا شمشیری سەرکوتی لەسەر سەریان ڕاگرتووە. لە دوایین نموونەدا “سارا سیە پوور” چالاکی کلتووری بە دانانی وەسیقەی چەند ملیۆنی ڕۆژی شەممەی ڕابردوو ئازاد کرا. سەرەڕای هەموو ئەم سەرکوتگەرییانە پێویستە بوترێت کە لانیکەم لە ساڵی ڕابردووەوە مامۆستایان کۆبوونەوەی شکۆداری سەرانسەرییان ڕێکخستووە و سەرەڕای ئەوەیکە دوای هەر مانگرتن و کۆبوونەوەیەکی سەرانسەری ژمارەیەکیان لەلایەن سەرکوتگەرانەوە بە بەند کێشراون، بەڵام مامۆستایان هیچکات پاشەکشەیان نەکردووە. ئێستا چەندین مانگە کە ناڕەزایەتیی مامۆستایان بووەتە یەکێک لە پێناسە سەرەکییەکانی بزووتنەوەی ناڕەزایەتی لە کۆمەڵگەدا. لەوەش گرینگتر ئەوەیە کە توانیویانە بەهۆی هەبوونی ڕێکخراوێکی سەرانسەریی ڕیزەکانی خۆیان لە جەرەیانی هەر ناڕەزایەتییەکدا پەرەپێبدەن. مامۆستایان لە مانگی بەفرانباری ساڵی ڕابردوودا لە سەد و پازدە شار دەستیان دایە کۆبوونەوە و چەند حەفتە دواتری سێ ڕۆژی بەردەوام لە دووسەد شاری ئێران هاتنە سەر شەقامەکان. مامۆستایان بۆ بەرەوپێشبردنی ئەم ناڕەزایەتییانە هەزینەی قورسیان داوە. بەڵام هەروا قورس و قایم ڕاوەستاون و ئازادیی مامۆستایانی بەندکراو نەتەنیا بووەتە یەکێک لە داخوازییە سەرەکییەکانی مامۆستایان بەڵکوو پەیوەندی ئازادیی ئەوان لەگەڵ داخوازیی نان و مەعیشەت، ئاشکراترین شێوەی بەیانی پەیوەندی “نان و ئازادی”ییە. هەر ئەم ئیرادەیە بۆ دەستەبەرکردنی داخوازییەکان بووەتە هۆی ئەوەیکە کە پشتیوانیی هەموو بزووتنەوە ناڕەزایەتیەکان و هەموو ڕێکخراوە کرێکارییەکان بەهرەمەند بن. هەر ئەوەندە بەسە تا سەرەنج بدەینە گشتیترین داخوازیی مامۆستایان تا ڕوون بێتەوە کە زۆرێک لەم داخوازییانە نەتەنیا لە زومرەی ئەو خواستانەن کە بەشەکانی تری بزووتنەوەی کرێکاری بۆ وەدیهاتنیان خەبات دەکات، بەڵکوو لە هەمان حاڵدا موتالباتێکن کە بەشێکی بەرین لە دەغدەغەی ملیۆنان بنەماڵەی کرێکاری و بێبەشی کۆمەڵگە بەیان دەکەن.
واقعییەت ئەوەیە کە ماشێنی سەرکوتی ڕێژیم لەماوەی زیاتر لە چوار دەیەی ڕابردوودا هیچ کات ڕانەوەستاوە. جینۆسایدی دەیەی شەست، وەبەر گولـلەدانی کرێکاران، هێرش بۆسەر ناڕەزایەتیی ژنان، هێرش بۆسەر خابگای خوێندکاران، سەرکوتی کۆبوونەوەی ناڕەزایەتیی مامۆستایان و خانەنشینکراوان، کوشتنی کۆڵبەران، تەنیا گۆشەیەک لە جەنایاتی ڕێکخراوی ئەم ڕێژیمەیە. لەم دەورانەدا هەرجۆرە پاشەکشەیەکی ڕێژیم تەنیا ئاکامی خەباتی کرێکاری و جەماوەری بووە. ئەزموونی زیاتر لە چوار دەیەی ڕابردوو نیشانی داوە کە ڕزگاریی کرێکاران و جەماوەری بێبەشی کۆمەڵگە لە چنگ دوژمنی چینایەتی لە گرەوی خۆڕاگری، پایەداری، سەرانسەری کردنی مانگرتنی کرێکاری و بزووتنەوەی ناڕەزایەتی و تەعەڕوزی ڕێکخراودایە. ئەگەر ڕێژیمی کۆماری ئیسلامی لە ئامرازی سەرکوت وەک تاکتیکێک بۆ ڕێگری لە درێژە و پەیوەندیی خەباتی ئێستا کەڵک وەردەگرێت، لە بەرامبەردا چالاکانی بزووتنەوەی کرێکاری و باقیی بزووتنەوە پێشڕەوە کۆمەڵایەتییەکان تەنیا بە هەوڵی ڕێکخراو بۆ درێژە و سەرانسەری کردنەوەی مانگرتن و ناڕەزایەتیی خۆیان دەتوانن ئەم سیاسەتەی ڕێژیم تێکبشکێنن.